آشنایی با انواع و آداب و رسوم دیوهای ساکن فلات ایران-قسمت اول

قسمت اول- بزدیوان

بزدیوها را شاید بتوان یکی از گسترده ترین نژادهای دیو در سراسر جهان دانست. این دیوها در طول تاریخ بیشترین همزیستی و برخورد را با انسانها داشته اند و در فرهنگ و ادبیات ملل مختلف جایگاه ویژه ای دارند.

آناتومی سطحی و نمای ظاهری:

بزدیوها از نظر جثه ظاهری جزو کوچکترین نژادهای دیو میباشند. قد متوسط یک بزدیو نر معمولن یک سر و گردن از یک مرد متوسط القامه کوتاه تر است. همانطور که از نام آنها پیداست مشخصه اصلی ظاهری آنها دو شاخ کوچک کمانی است که به شاخ بز شبیهند. بزدیوها هم مانند سایر نژادهای دیو در دست و پا چهار انگشت با ناخنهای پهن استخوانی دارند که بسیار به سم شبیه است. چهار انگشت دست ها بلند تر و منعطف تر از انگشتان پاست و به خوبی به آنها اجازه استفاده از ابزار و به کارگیری مستقل انگشتان را میدهد. تا حدی که از نظر بسیاری از شاهدان بسیار طبیعی و انسانی مینموده است. در حالیکه چهار انگشت پا پهن ترند  و از لحاظ قرارگیری به صورت دوتا جلو و دو تا عقب هستند که نمایی مشابه سم حیوانات ایجاد میکند. بدن بزدیوهای نر از پشم بلندی پوشیده شده است، که در نیمه فوقانی بدن بسیار کمتر و تنک تر است. بسیاری از بزدیوهای نر بطور سنتی به جهت افزایش شباهت ظاهری با بزها ریشهای بلندی میگذارند(شکل ۱)، هرچند که ریش بلند بطور طبیعی از ویژگیهای بز دیوها نیست.ویژگی دیگر بزدیوها گوشهای برجسته بلند و نوک تیز و یک دم کوتاه پرموست.

https://i1.wp.com/i275.photobucket.com/albums/jj310/shyro/Satyr2.jpg

ساختار اجتماعی و سیر حیاتی:

بزدیوهای امروزی بیشتر به صورت پراکنده و در گروههای چند ده نفری زندگی میکنند. هرچند تا همین یکصد سال پیش چند شهر بسیار بزرگ متعلق به بزدیوها  در هند و تاجیکستان امروزی گزارش شده اند، اما اکنون اثری از ابنیه و بقایای آنها باقی نمانده است. در جوامع بزدیو زنان نقش مرکزی و رهبری را دارند و چندهمسری (چه در زنان و چه در مردان) رایج است. بزدیو نر به طور متوسط ۱۵۰ تا ۲۰۰ سال عمر میکند. اما عمر بعضی از بزدیوهای ماده گاه به هزاران سال میرسد. بزدیوها به زبان گربه سانان و برخی از انواع پرندگان آشنا هستند. یکی از مهمترین ویژگیهای محل سکونت بزدیوها وجود آب جاریست، و به طور غریزی از مناطق خشک و بی آب و علف گریزان هستند. در نتیجه زندگی در میان جنگلهای انبوه و غارها و میان صخره ها را ترجیح میدهند. در ایران بزدیوها اکثرن در جنگلهای نیمه شمالی البرز و به طور پراکنده در مناطق مرکزی و غربی کشور ساکن هستند. حفر قنات توسط انسان الگو و گستره زندگی بزدیوهای فلات مرکزی ایران را تغییر داده است. به طوریکه موارد متعدد مشاهده بزدیوها درحمامها، قناتها و آب انبارهای مناطق روستایی گزارش شده است.

تغییر شکل و تنوره کشی:

برخلاف گاودیوها و سایر انواع دیو بزرگ جثه مثل غولهای بیابانی (که در فصلهای بعد به آنها خواهیم پرداخت) بزدیوها فاقد توانایی تنوره کشی هستند. اما موارد متعددی از به زمین فرو رفتن ناگهانی بزدیوها گزارش شده است. مشخص نیست که آیا این مشاهدات در واقع بخاطر سرعت عمل بزدیوها در دویدن و جهش بر پاهای سم مانند است، و یا این توانایی واقعن در نژاد بزدیو وجود دارد. به نظر نمیرسد بزدیوها توانایی تغییر شکل داشته باشند و موارد متعدد مشاهده شدن این موجودات در قالب گربه و پرندگان به نظر میرسد به این علت باشد که بزدیوها به علت دارا بودن توانایی سخن گفتن با گربه سانان و پرندگان از این حیوانات به عنوان همکار استفاده میکرده اند.

تغذیه:

گیاه خوارند و برخلاف غول بیابانی ها تمایلی به مصرف گوشت حیوانات و انسان ندارند. هرچند در کتب تاریخی مواردی از اینکه بزدیوها در اسارت توسط انسانها به مصرف غذای گوشتی عادت داده شده اند دیده میشود. تصویر کلاسیکی که از بزدیوها توسط شاهدان عینی دیده شده است گروههای خانواده بزدیو است که در شبهای مهتاب در کنار آبگیرها و رودخانه ها به نواختن موسیقی و رقص و پایکوبی مشغولند و از ظرفهای میوه تناول میکنند. همین تمایل بزدیوها به مصرف میوه جات است که منجر شده که مخصوصن در فصلهای سرد که میوه وحشی در طبیعت نایاب میشود به دستبرد زدن از مزارع و باغهای انسانها بپردازند که نمونه های متعددی از آن گزارش شده است.

بزدیوها در فرهنگ و ادبیات:

بزدیوها در فرهنگ یونانی Satyr، در رم باستان Pan یا Faun، و در زبان عربی جن نامیده میشوند. بزدیوهای آزاد معمولن در ادبیات مغرب زمین به صورت خدایگان جنگلها، مراتع، موسیقی و شراب شناخته میشده اند، و به نظر میرسد همنشینی انسانها و بزدیوها در یونان و رم باستان بسیار صلح آمیز و سازنده بوده است.

https://i1.wp.com/www.mlahanas.de/Greeks/Mythology/Images/SatyrsWine.jpg

در عوض ساکنان بین النهرین و اقوام سامی در طول تاریخ تمایل بیشتری به شکار و به اسارت گرفتن بزدیوها و استفاده از آنها به عنوان کارگر و چه بسا جنگجو داشته اند. سرعت عمل و توانایی ناپدید شدن آنها مساله ای است که بسیار از پادشاهان بین النهرین و شاه شبانان سامی مانند سلیمان نبی را به استفاده از آنها به عنوان جنگجویان بی مزد واداشته است.

مذهب و اعتقادات:

بزدیوها اصولن موجودات صلح طلب و آرامی هستند. بزدیوهای اروپا  و به تبع آن بزدیوهای نواحی شمالی کشور نوعی مذهب هم ریشه با ادیان ارفی (Orphic) یونانی باور دارند. بسیاری از گردهماییهای شبانه و مجالس موسیقی بزدیوها در واقع بخشی از آیینهای ارفی است. از مذهب و اعتقادات بزدیوهای مرکزی فلات ایران اطلاعات چندانی در دست نیست. هرچند گروه محدودی از بزدیوها در شبه جزیره عربستان نیز پراکنده اند، اما به نظر نمیرسد اسلام به عنوان دین رایج در آنها پذیرفته شده باشد. در نتیجه تقسیم بندی بزدیوها به مسلمان و کافر که در میان مردم منطقه بسیار رایج است احتمالن ریشه علمی چندانی ندارد. این اعتقاد رایج که همه نژادهای دیو از لفظ بسم الله میترسند و غیب میشوند نیز چندان با واقعیت سازگار نیست. از آنجا که بزدیوها از انسانها میترسند و از برخورد با آنها دوری میکنند منجر میشود که برخورد انسانها با بزدیوها چندان طولانی نباشد و معمولن بزدیوها سریعن از نظر بیننده ها ناپدید میشوند، و این مساله چندان ربطی به به کار بردن لفظ بسم الله ندارد.

2 پاسخ to “آشنایی با انواع و آداب و رسوم دیوهای ساکن فلات ایران-قسمت اول”

  1. atoun Says:

    عااااااااااالی! ادامه بده. این کتاب راهنما رو به شدت نیاز دارم من! یعنی هر چی جزئیات بیشتر، بهتر!

    • Utna Says:

      البته! منم فکر میکنم دیوهای ساکن ایران تاکنون مورد بی توجهی قرار گرفته اند و هر پژوهشی که در موردشون انجام شده تحت تاثیر خرافات و ناآگاهی عمومی چندان بیطرفانه و علمی نبوده.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s


%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: