گنج مدفون- داستان صنعا- قسمت دوم

توجه: در داستان صنعا نقل قولهایی از دانشمندان غربی در مورد تاریخچه واحتمال تغییر تدریجی قرآن مطرح خواهد شد. در همینجا اعلام میکنم که قصد توهین به مقدسات مسلمانان را ندارم، هرچند قویا معتقد به انجام پژوهش علمی و مستند در هر زمینه ای در زیر و بالای آسمان کبود هستم! هر جا نظریاتی از این دست را ذکر میکنم سعی میکنم دفاعیات و نظرات مخالفان را هم بیان کنم که خواننده در تصمیم گیری و قضاوت نهایی آگاه تر باشد.

در سال ۱۹۷۹ که دولت یمن برای حفظ گنجینه نویافته مسجد صنعا دست به سوی کشورهای غربی دراز کرده بود گرد پویین Gerd Puin استاد تاریخ اسلام و رسم الخط عربی در دانشگاه سارلند آلمان برای سفری تحقیقاتی به یمن رفت. مسوولان موزه ملی یمن این همزمانی را خوش اقبالی خود دانستند و گنجینه صنعا را به پویین نشان دادند. هزاران پاپیروس کهنه و رنگ و رو رفته که از رطوبت و گذر ایام و بدرفتاری یابندگان مچاله و چسبیده و در شرف نابودی بودند. همان چند بررسی اول پویین را قانع کرد که در مقابل گنجینه ای بزرگ قرار گرفته است. وی به آلمان رفت و دولت آلمان غربی را به تقبل هزینه پروژه نجات گنجینه صنعا ترغیب نمود.

پویین و همکارانش در تلاشی شبانه روزی و طاقت فرسا ورق به ورق صفحات را از هم جدا کرده و ترمیم میکردند. ۱۵۰۰۰ ورق پاپیروس! وقتی پروژه ترمیم به اتمام خود نزدیک میشد پویین کم کم شروع به اظهار نظر کرد. وی اعلام کرد که نسخه های یافت شده به بازه زمانی مابین قرن اول و دوم هجری تعلق داشته اند. رسم الخط موجود در نسخه ها بر حسب میزان قدمت حجازی و کوفی بوده است. در هیچکدام از دو رسم الخط فوق الذکر اعراب گذاری (فتحه،ضمه، کسره) وجود نداشته است، و «موارد متعددی از تفاوتهای خفیف در متون، املاهای متفاوت از لغات مشابه، و ترتیبهای غیرمعمول سوره ها» مشاهده شد. او همچنین در مورد یافته ای عجیب هم گزارش داد: بازنویسی بر روی ردپاهایی از متونی قدیمیتر در بسیاری از نسخه ها.  و پویین اینگونه نتیجه گیری کرد: قران نیز مانند هر کتاب دیگری دارای یک تاریخچه است و یافته ها این عقیده را که قرآن در طول قرنها صددرصد بدون تغییر مانده است تایید نمیکند، و این کتاب احتمالن در گذر زمان تکامل پیدا کرده است.

همانگونه که انتظار میرفت این جملات خشم مسلمانان و دولت یمن را برانگیخت. پویین از دسترسی و ادامه کار بر روی گنجینه صنعا بازداشته شد و پروژه با مسوولیت همکار وی گراف فون بوتمر Graf von Bothmer  ادامه یافت. از آن تاریخ به بعد دولت یمن اجازه دسترسی به گنجینه صنعا را محدود نمود و احتمالن برای انتشار نتایج تحقیق در این زمینه محدودیتهایی ایجاد کرد. در سال ۱۹۸۹ بودجه پروژه قبل از آماده سازی حتی فهرستی از نسخ یافت شده ته کشید! و سرعت کارها باز هم کمتر شد. پویین که همچنان در مورد یافته ها گاه و بیگاه نظر میداد معتقد بود «دولت یمن تمایل دارد پروژه را بی اهمیت نشان دهد، ما هم همینطور ولی به دو علت متفاوت». منظور تیم آلمانی برای بی اهمیت نشان دادن پروژه به زودی مشخص شد! فون بوتمر ۳۵۰۰۰ میکروفیلم از گنجینه صنعا را به آلمان برد و امیدهای غربیان برای انتشار مطالعه ای علمی و منسجم از تاریخ نخستین نسخ قرآن بدون دخالت و تاثیر بنیادگرایی اسلامی افزایش یافت. اما اتفاق دیگری انتشار هر کار حساسیت برانگیز در این مورد را تا اطلاع ثانوی به تاخیر انداخت. در سال ۱۹۸۹ امام خمینی فتوای قتل سلمان رشدی را به جرم توهین به مقدسات مسلمانان صادر کرد! ۶ سال بعد در سال ۱۹۹۵ دادگاه عالی مصر دکتر نصر ابوزید از مدیران دائره المعارف اسلام و استاد قرآن شناسی دانشگاه قاهره را به جرم ارائه نظریه ای در مورد تکامل تدریجی متن قرآن به ارتداد محکوم کرد و طی حکمی رسمی به همسرش دستور طلاق از وی را صادر نمود! ابوزید و همسرش از ترس تهدیدهای متعدد به قتل به هلند گریختند، و از آن زمان تاکنون مقاله ای منسجم و جامع که توقعات پژوهشگران غربی را برآورده کند در موردگنجینه صنعا منتشر نشده است! هرچند چندین سال بعد یونسکو مجموعه قابل توجهی از نسخ صنعا را برای دسترسی عموم در مجموعه «حافظه جهانی» خود منتشر کرد و به گفته پویین تلاشهای وی و همکارانش مجموعه صنعا را «برای هزار سال دیگر» زنده نگه داشت.

در قسمت بعد به بررسی نظریات پویین و مخالفان وی در مورد تفاوتهای مشاهده شده در نسخه صنعا و متون پنهان زیر متن اصلی، و در نهایت نظریه کریستوف لوکزنبرگ در این زمینه خواهم پرداخت…

2 پاسخ to “گنج مدفون- داستان صنعا- قسمت دوم”

  1. خشایار رخسانی Says:

    درود به هم میهن گرامی و سپاس از پژوهش های ارزشمند شما. میخواستم از شما خواهش کنم که بخش نخست این پژوهش را در دسترس من بگذارید. هم اکنون من نمیتوانم آنرا پیدا کنم.

    سپاس فراوان

    خشایار رُخسانی

  2. امیر Says:

    🙂 می بینم که وارد system 32 شدی و دیدگاه میدگاها خوابیدن!
    بگو این نظریاتو مرد ده!
    پ.ن : اسکایپ نیستین…

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s


%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: